Kombucha là gì

 Xin chào, trong bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu về Kombucha - một loại trà được sản xuất từ nấm và lợi ích của nó đối với sức khỏe cùng những lưu ý cần tránh khi tiêu thụ.

Kombucha là một loại trà được làm từ vi sinh vật gồm nấm và vi khuẩn. Theo nhiều người, Kombucha có thể giúp tăng cường hệ miễn dịch, giảm cholesterol, các triệu chứng liên quan đến tiêu hóa cũng như nhiều lợi ích khác cho sức khỏe. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Kombucha có thể không phù hợp với những người có hệ miễn dịch yếu hoặc bệnh nhân tiểu đường do nó chứa một lượng đường tương đối cao. Hơn nữa, do quá trình sản xuất Kombucha rất dễ bị nhiễm khuẩn, vi khuẩn có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe nếu không được tiêu thụ đúng cách. Do đó, người tiêu dùng nên luôn mua Kombucha từ các nguồn tin cậy để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Kombucha là một loại trà lên men đang gây tiếng vang trên các diễn đàn. Nếu Quý khách chưa biết Kombucha là gì, xin vui lòng tham khảo bài viết dưới đây từ Bách hóa XANH để tìm hiểu chi tiết về Kombucha, những lợi ích của nó và cách nuôi Scoby để sản xuất trà Kombucha.

Ngày nay, nhiều người cho rằng uống trà không chỉ để thư giãn mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Vì vậy, có nhiều loại trà được chế biến từ các nguyên liệu thiên nhiên, có tác dụng tốt cho sức khỏe. Trong đó, Kombucha là một loại trà được chế biến từ việc nuôi Scoby và mang lại nhiều lợi ích.

1Kombucha - Nấm thủy sinh là gì?

Kombucha hay còn được gọi là nấm thủy sinh hoặc nấm trường sinh, đây là tên tiếng Nhật của một loại trà có nguồn gốc từ Mãn Châu (Trung Quốc) với tên gọi là thủy hồng sâm (红茶菇).

Thành phần chính để sản xuất trà Kombucha bao gồm trà, đường và con giống SCOBY (viết tắt của Symbiotic Colony of Bacteria and Yeast, nghĩa là cộng sinh của vi khuẩn và nấm men).

Nếu bạn đã biết quá trình lên men giấm sinh ra một lớp màng trắng mà chúng ta hay gọi là con giấm hay con giấm cái, thì Scoby cũng tương tự như vậy. Trong quá trình lên men, Scoby làm phá vỡ cấu tạo của carbohydrate có trong đường và giải phóng vi khuẩn probiotic (một dạng vi khuẩn và nấm men có lợi cho hệ tiêu hóa). Kết quả tạo nên một thức uống có chứa hàm lượng cao axit (bao gồm axit acetic, gluconic và lactic) cùng với vitamin B và enzyme.

Trong quá trình lên men này, Kombucha tạo thành một lớp màng giống như nấm nổi lên trên bề mặt trà chính là Scoby, đó là lý do một số người còn gọi trà Kombucha là trà nấm. Vì thế, trà Kombucha là một loại thức uống có gas giống như bia và mang hương vị chua chua của giấm lên men, xen lẫn vị ngọt của đường và mùi hương nhẹ của trà hoặc nước ép trái cây được pha cùng. Mùi hương của trà Kombucha phụ thuộc vào thời gian Scoby lên men và loại trà hoặc nước ép trái cây mà bạn pha cùng.

Kombucha là một loại trà lên men có rất nhiều lợi ích tốt cho sức khỏe nhờ vào những hợp chất tượng tạo ra trong quá trình lên men. Ngoài ra, kombucha được làm từ trà nên cũng có những công dụng tương tự như trà. Đây là một loại thức uống được sử dụng từ rất lâu (nhất là ở Nhật Bản, Trung Quốc và các nước phương Tây) và cũng đã có một số nghiên cứu chỉ ra được những lợi ích của Kombucha với sức khỏe như sau:

Nguồn cung cấp lợi khuẩn Probiotic

Chắc chắn rằng mọi người đều biết Probiotic là một loại vi khuẩn và nấm men có lợi cho hệ tiêu hóa của cả người lớn và trẻ em. Loại vi khuẩn này giúp duy trì sự cân bằng của hệ sinh thái vi khuẩn và nấm men trong ruột, tạo ra một môi trường ổn định để tiêu hóa thức ăn thuận lợi.

Tuy hiện tại chưa có nghiên cứu cụ thể về lợi ích của trà Kombucha hoặc các sản phẩm sinh học khác từ Kombucha.

Trong quá trình lên men, trà Kombucha giải phóng Probiotic và axit cũng như vitamin có lợi cho sức khỏe. Vì vậy, bạn có thể sử dụng trà Kombucha như một loại thức uống giúp cải thiện sự tiêu hóa và tăng cường sự ngon miệng.

Ngăn ngừa sự lây lan của tế bào ung thư

Theo một nghiên cứu công bố trên tạp chí Cancer Letters, trà Kombucha chứa hàm lượng chất chống oxy hóa cao và nồng độ polyphenol (hợp chất được tạo ra trong quá trình nuôi Scoby trong trà), giúp ngăn ngừa sự lây lan của các tế bào ung thư.

Tăng cường hoạt động của hệ tiêu hóa

Qua quá trình lên men, Kombucha tạo ra nhiều hoạt chất có lợi cho hệ tiêu hóa như probiotic, enzyme, polyphenol, axit acetic,... Những chất này đã được chứng minh là có tác dụng tích cực đối với quá trình hấp thụ và tiêu hóa.

Hỗ trợ giảm cân

Trà Kombucha cũng có thể hỗ trợ quá trình giảm cân.

Khi Scoby được nuôi trong trà xanh, nó sẽ chứa một lượng lớn chất chống oxy hóa, do đó quá trình trao đổi chất và đốt mỡ thừa sẽ hoạt động tích cực hơn.

Kombucha được chế biến từ Scoby trong trà xanh cũng có tác dụng giúp kiểm soát bệnh đái tháo đường type II. Nó làm chậm quá trình tiêu hóa carb, đồng thời giảm lượng đường trong máu và cải thiện chức năng của gan và thận.

Trà Kombucha được chế biến từ trà xanh cũng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng nó có tác dụng tương tự như trà xanh, đặc biệt là khả năng cắt giảm lượng cholesterol xấu và cung cấp cholesterol tốt cho cơ thể.

Ngoài ra, trà Kombucha còn tăng cường hệ miễn dịch. Nhiều bằng chứng lâm sàng đã chỉ ra rằng nó chứa nhiều vitamin C, giúp chống lại các tế bào đang bị tổn thương và tăng cường hệ miễn dịch trong các căn bệnh cảm cúm.

Trong quá trình lên men của Scoby, các chất chống oxy hóa mạnh như D-saccharic acid-1, 4-lactone (DSL) cũng giúp giảm mất cân bằng oxi hóa và các tình trạng ức chế miễn dịch.

Hiện nay, Kombucha mặc dù không phổ biến nhưng vẫn có thể tìm mua dễ dàng trên các trang thương mại điện tử hoặc một số cửa hàng uy tín, giá dao động từ 40.000đ - 100.000đ/con giống Scoby tùy vào chất lượng. Tuy nhiên, chất lượng khi mua online cũng khó đảm bảo, vì vậy, người tiêu dùng cần phải cẩn trọng và lựa chọn cửa hàng uy tín để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Nếu bạn quen biết người nuôi Kombucha, hãy mạnh dạn xin một miếng Scoby về nuôi. Sau khi nuôi một thời gian, miếng Scoby sẽ liên tục phát triển trở nên dày hơn và việc tách một lớp mỏng ra cho bạn cũng không ảnh hưởng gì cả.

Ngoài ra, nếu bạn là người thích tự làm tất cả mọi thứ, bạn vẫn có thể tự làm cho mình một con giống Scoby tại nhà bằng cách sử dụng con giấm nuôi. Bạn chỉ cần vớt một lớp giấm nuôi rồi thả vào ngâm trong nước trà đường khoảng hơn 1 tháng thì sẽ hình thành con Scoby Kombucha. Tuy nhiên, cách này tốn nhiều thời gian và rủi ro Scoby bị hỏng cao hơn.

Đối với người mới nuôi Kombucha lần đầu, việc nhận biết con giống Scoby tốt và con giống Scoby hỏng là rất khó. Để nhận biết được con Scoby tốt, bạn chỉ cần chú ý đến cấu trúc của Scoby. Con Scoby tốt sẽ có cấu trúc dai tương tự như miếng thạch dừa, màu trắng ngà, không bị rách rưới hay chỗ dày chỗ mỏng. Ngược lại, con Scoby bị hỏng sẽ có màu thâm xỉn và ngã sang xám, bị rách rưới chứ không được lành lặn như con Scoby tốt. Tuyệt đối không nên mua Scoby có xuất hiện nấm mốc vì nếu làm trà sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

5 Lưu ý quan trọng khi nuôi Scoby

Cách nuôi Scoby đúng cách

Sau khi đã có Scoby, việc tìm kiếm các nguyên liệu để nuôi nấm không phải là vấn đề khó khăn. Hãy bắt tay vào nuôi Scoby và chuẩn bị cho mình ly trà Kombucha thơm ngon nhé!

Các nguyên liệu cần chuẩn bị

• 2 túi trà xanh hoặc trà đen (trà túi lọc) (khoảng 4g)
• 1 lít nước lọc
• 100g đường trắng
• Bình thủy tinh (chọn loại có miệng rộng, dung tích từ 3 đến 5 lít)
• 1 con giống Scoby

Cách thực hiện

Bước 1: Đầu tiên, hãy đun sôi 1 lít nước, sau đó cho vào 2 túi trà và 100g đường, khuấy đều và ngâm trong khoảng 5 phút. Sau khi ủ trà, tắt bếp và chờ cho trà nguội trước khi đổ vào bình thủy tinh.

[Bước 2: Rửa tay sạch, sau đó rửa sạch con Scoby với nước để loại bỏ chất dơ và đưa vào bình thủy tinh. Nếu bạn muốn an toàn hơn, có thể mang găng tay khi đưa Scoby vào bình.

[Lưu ý: Scoby rất trơn nên cần phải làm bước này thật cẩn thận. Nếu bạn sử dụng con Scoby nhỏ và mỏng, không nên rửa lại để tránh làm rách Scoby.]

[Bước 3: Dùng một miếng vải mỏng phủ lên miệng bình và cột lại bằng dây thun để ngăn chặn sự xâm nhập của vi khuẩn và côn trùng, đồng thời tạo môi trường thoáng khí giúp cho trà lên men dễ dàng hơn.

[Lưu ý: Scoby là loại nấm men cần có không khí lưu thông để sinh sản. Bạn không nên sử dụng khăn dày hoặc kín để phủ lên miệng bình, thay vào đó, hãy sử dụng loại khăn mùng hoặc khăn xô mỏng.]

Bước 4: Đặt bình vào chỗ mát, tránh ánh nắng trực tiếp và không đặt cạnh các đồ lên men, lò vi sóng, bếp gas,... những nơi sinh ra nhiệt nhiều. Việc này sẽ đảm bảo cho Scoby được nuôi dưỡng trong môi trường phù hợp.

Bước 5: Sau vài ngày, nấm sẽ sinh thêm con và nổi lên mặt nước. Cứ mỗi 3 ngày, bạn nên kiểm tra 1 lần xem nấm đã có được vị chua vừa ý hay chưa? Lưu ý khi nếm phải dùng muỗng sạch để đảm bảo vệ sinh.

Lưu ý: Scoby là một loại nấm rất thích sự yên tĩnh. Vì vậy, bạn cũng đừng nên di chuyển quá nhiều hoặc dùng muỗng liên tục để nếm thử. Như vậy sẽ rất dễ làm cho Kombucha khó tạo thành một lớp vững chắc. Ngoài ra, việc mở nắp bình liên tục cũng sẽ làm cho vi khuẩn dễ xâm nhập vào và làm hỏng Kombucha.

Bước 6: Khi nấm đạt được mùi vị như mong muốn, bạn có thể chắt lấy nước cho vào chai khác và để tủ lạnh dùng dần. Khi uống, bạn chỉ cần phải thêm nước trái cây, các loại thảo mộc hoặc trái cây cắt lát tùy thích để có hương thơm và vị dễ uống hơn. Phần nấm còn lại thì có thể cho vào lọ khác để tiếp tục nuôi.

Tham khảo: Tổng hợp những công thức pha trà Kombucha vừa ngon, dễ uống lại tốt cho sức khỏe.

Những lưu ý khi nuôi Scoby:

• Tỷ lệ chuẩn cho công thức nuôi Scoby là: 2 túi trà (khoảng 4g) : 100g đường : 1 lít nước. Tuy nhiên tỷ lệ này sẽ thay đổi đối với những lần nuôi sau. Ở những lần sau, bạn cần tăng lượng nước lên từ 1.5 - 2.5 lít trà đường để đảm bảo cho việc nuôi Scoby đạt hiệu quả cao.
• Bạn có thể dùng nhiều loại trà để nuôi nấm Scoby như trà đen, trà vàng, trà từ các loại hoa khô (trà hoa cúc, trà atiso,...), trà lipton, trà đào, trà atiso... Ngoài ra, bạn cũng có thể bổ sung thêm chất tạo mùi theo ý thích. Tuy nhiên, theo chia sẻ của những người có kinh nghiệm nuôi Kombucha, việc nuôi bằng loại trà hữu cơ, trà nguyên chất sẽ cho ra Kombucha có hương vị tuyệt hảo.

Các lưu ý khi sử dụng trà Kombucha cần được thực hiện một cách đúng đắn để đảm bảo chất lượng và an toàn. Để nuôi Kombucha, nên sử dụng loại đường nguyên chất, không có chất tẩy. Trong trường hợp không tìm được loại đường nguyên chất, có thể dùng loại đường vàng không tẩy. Tuy nhiên, nếu sử dụng đường có màu sáng thì nước Kombucha sẽ có màu sáng; ngược lại, nếu sử dụng đường nâu hoặc đường vàng, nước Kombucha sẽ có màu đậm hơn nhưng chất lượng thì không đổi.

Khi nuôi Scoby, bắt buộc phải sử dụng hộp/bình đựng thủy tinh vì sử dụng hộp đựng bằng kim loại sẽ gây ra một số phản ứng hóa học làm ảnh hưởng đến chất lượng Kombucha. Bình thủy tinh nuôi Kombucha cũng phải dùng loại tốt, dày, miệng rộng và dễ vệ sinh.

Thời gian xảy ra quá trình lên men nấm không được vượt quá 10 ngày. Sau thời gian này, nấm có thể bị lên men quá mức làm ảnh hưởng đến hương vị cũng như chất lượng Kombucha.

Đối với con giống Scoby khi mua về còn mỏng, bạn nên để thêm 1 ngày trước khi bắt đầu nuôi trong dung dịch trà đường. Nếu có nhu cầu vận chuyển Scoby, có thể sử dụng hộp nhựa thay cho hộp thủy tinh nhưng bắt buộc phải để trong hỗn hợp nước mồi là trà đường.

Nên lưu ý rằng nước mồi sau khi sinh nấm thì không được tái sử dụng, phải bỏ đi để tránh làm ảnh hưởng đến Scoby. Vì trà Kombucha có chứa gas, nên bạn không nên bảo quản trong ngăn đá mà chỉ để ngăn mát và sử dụng trong vòng 1-3 ngày. Đối với những người có hệ miễn dịch yếu, bị thương, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú cũng không nên uống trà Kombucha. Người mắc các bệnh dạ dày hoặc liên quan đến hệ tiêu hóa, bụng yếu cũng không nên sử dụng trà Kombucha vì trong trà có những lợi khuẩn dễ làm cho hệ tiêu hóa bị kích ứng.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, đối với những người có sức khỏe bình thường, nên hạn chế lượng trà Kombucha uống mỗi ngày khoảng 240ml. Lý do là bởi trong trà Kombucha có chứa một lượng đường và calo tương đối cao, đặc biệt là trong trà Kombucha còn chứa cồn. Do đó, việc uống quá nhiều trà Kombucha có thể gây ra tình trạng say xỉn và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của người uống.